#Жаңалықтар / Қазақстан жаңалықтары
Қазақстан Халық Кеңесі – қоғамдық мүдде мен мемлекеттік саясатты сабақтастыратын жаңа институт
Сегодня, 11:15
Қазақстанның жаңа Конституциясында елдің қоғамдық-саяси жүйесіне қатысты бірқатар маңызды өзгеріс қарастырылған. Соның бірі – Қазақстан Халық Кеңесінің құрылуы. Бұл институт халықтың мүддесін білдіруге, қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлікті нығайтуға, сондай-ақ мемлекеттік саясатты қалыптастыруға консультативтік тұрғыдан қатысуға бағытталған.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 70-бабына сәйкес, Қазақстан Халық Кеңесі – Қазақстан Республикасы халқының мүдделерін білдіретін жоғары конституциялық консультативтік орган. Оның құрамы Қазақстан азаматтарынан қалыптастырылады. Ал Кеңесті құру тәртібі, өкілеттіктері мен қызметін ұйымдастыру мәселелері конституциялық заңмен реттеледі.
Конституцияның 71-бабында Халық Кеңесінің негізгі өкілеттіктері айқындалған. Атап айтқанда, ол мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары бойынша, қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақты нығайту жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді. Сонымен қатар ұлттық құндылықтарды ілгерілетуге және қоғамдағы өзекті мәселелерді талқылауға қатысады.
Халық Кеңесінің маңызды ерекшеліктерінің бірі – оның заң шығару бастамасы құқығына ие болуы. Конституциялық нормаларға сәйкес, Кеңес Құрылтайға заң жобаларын енгізе алады. Бұл қоғамдық маңызы бар мәселелерді заңнамалық деңгейде қарастыруға мүмкіндік беретін тетік болып саналады. Дегенмен, заң жобасын енгізу оның автоматты түрде қабылданатынын білдірмейді: ол белгіленген заң шығару рәсімінен өтуге тиіс.
Бұдан бөлек, Қазақстан Халық Кеңесі жалпыхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеруге құқылы. Мұндай шешім Кеңес мүшелерінің заңда белгіленген басым көпшілігінің қолдауымен қабылданады. Бұл өкілеттік жалпыұлттық маңызы бар мәселелер бойынша халықтың тікелей пікірін білуге бастамашылық жасауға жол ашады.
«Қазақстан Халық Кеңесі туралы» 2026 жылғы 5 маусымдағы Конституциялық заңда оның құрамы мен жұмыс істеу тәртібі де нақтыланған. Заңға сәйкес, Кеңес құрамы азаматтық қоғам мен жергілікті өзін-өзі басқару институттарының ұсынымдары ескеріле отырып қалыптастырылады. Оның құрамына этномәдени бірлестіктерден, қоғамдық бірлестіктер мен өзге де коммерциялық емес ұйымдардан, сондай-ақ мәслихаттар мен қоғамдық кеңестерден өкілдер енгізіледі.
Кеңестің қызметі қоғамдық диалог, ашықтық, алқалылық және кемсітпеу қағидаттарына негізделеді. Бұл оның жұмысында әртүрлі қоғамдық топтардың мүдделерін ескерудің және ортақ шешімдер іздеудің маңызын айқындайды.
Жаңа институттың тиімділігі оның заңда белгіленген өкілеттіктерін жүзеге асыруымен ғана емес, қоғамның өзекті мәселелерін қаншалықты қамтып, ұсыныстардың мемлекеттік шешімдерге ықпал етуімен де өлшенеді. Әсіресе азаматтардың әлеуметтік жағдайы, өңірлердің дамуы, білім беру, денсаулық сақтау, экология және қоғамдық келісім мәселелері бойынша ұсыныстардың қарастырылуы маңызды.
Қорыта айтқанда, Қазақстан Халық Кеңесінің құрылуы – азаматтық қоғам мен мемлекеттік институттар арасындағы байланысты дамытуға бағытталған конституциялық өзгерістердің бірі. Оның негізгі міндеті – қоғамдық мүддені білдіру, маңызды мәселелер бойынша ұсыныстар әзірлеу және заң шығару бастамасы арқылы мемлекеттік саясатты қалыптастыруға қатысу. Ал бұл мүмкіндіктердің нақты нәтижесі Кеңес жұмысының ашықтығына, ұсыныстардың мазмұнына және олардың іс жүзінде ескерілуіне байланысты болады.
