Қазақстан Республикасының Құрылтайы: өкілеттігі мен қызметі

Қазақстан Республикасының Құрылтайы – заң шығару билігін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган. Ол 145 депутаттан тұрады, ал депутаттардың өкілеттік мерзімі – бес жыл (52–53-баптар).

Құрылтай депутаттары жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы сайланады. Депутат болу үшін азамат 25 жасқа толған және Қазақстан аумағында соңғы 10 жыл бойы тұрақты тұрған болуы керек (54-бап).

Құрылтайдың негізгі міндеттері – заңдар мен конституциялық заңдарды қабылдау, мемлекеттік органдардың қызметіне қатысты маңызды шешімдер қабылдау, Үкіметтің есебін қарау және оған сенімсіздік вотумын білдіру. Сонымен қатар, Құрылтай Президент ұсынған бірқатар жоғары лауазымды тұлғаларды тағайындауға келісім береді (56-бап).

Құрылтайды депутаттар арасынан сайланатын Төраға басқарады. Оның сессиялары жыл сайын қыркүйектің бірінші жұмыс күнінен маусымның соңғы жұмыс күніне дейін өткізіледі. Отырыстарға депутаттардың жалпы санының кемінде үштен екісі қатысуы қажет (57–58-баптар).

Құрылтай заң шығару бастамаларын қарайды, заңдар мен қаулылар қабылдайды. Заңдар Конституцияға қайшы келмеуге тиіс және Президент қол қойғаннан кейін күшіне енеді (60–61-баптар). Конституцияда белгіленген жағдайларда Президент Құрылтайды таратуға құқылы, алайда бұл өкілеттікке белгілі шектеулер қойылған (62-бап).