Өскемендегі «ақылды» жаяу жүргіншілер өткелдері: жарық проекциясы жол қауіпсіздігін арттыруға қалай көмектеседі
Өскеменде жол қозғалысы қауіпсіздігін арттыруға бағытталған заманауи технологиялар кезең-кезеңімен енгізіліп келеді. Солардың бірі – жарық проекциясы бар жаяу жүргіншілер өткелдері. Қазіргі таңда мұндай жүйелер қаланың төрт учаскесінде жұмыс істейді. Жоба жарық проекциясын, қозғалыс датчиктерін және бейнеаналитика мүмкіндігі бар камераларды қамтиды.
Жарық проекциясы бар өткелдер облыстық аурухана маңында, Арбат аумағында, «Өскемен» аллеясы маңында, сондай-ақ Оралхан Бөкей көшесіндегі Doner нысаны орналасқан ауданында жұмыс істейді.
Жүйенің басты ерекшелігі – жаяу жүргінші жолға жақындаған кезде арнайы жарық белгісінің іске қосылуы. Датчиктер адамның өткелге жақындағанын анықтап, жол жабынына қосымша жарықтандырылған «зебра» проекцияланады. Бұл жүргізушінің назарын аударып, алда жаяу жүргіншілер өткелі бар екенін қосымша ескертеді.
Мұндай технология әсіресе тәуліктің қараңғы уақытында маңызды. Жаңбыр, қар жауған кезде немесе жолдың көрінуі нашарлаған жағдайда кәдімгі жол таңбаларының байқалуы төмендеуі мүмкін. Ал жарық проекциясы өткел аумағын қосымша айқындап, жүргізушіге қажетті жерге дер кезінде назар аударуға мүмкіндік береді.
Жүйе тек жарықтандырумен шектелмейді. Проекциялық өткелдерде бейнебақылау және бейнеаналитика функциялары бар камералар да қарастырылған. Олар жаяу жүргіншінің пайда болғанын анықтап, жолдағы жағдайды талдауға және жүргізушінің өткелде жаяу жүргіншіге жол бермеуі сияқты жағдайларды тіркеуге мүмкіндік береді.
Осылайша, кешен бірден бірнеше міндетті атқарады: алдымен жаяу жүргіншінің қозғалысын анықтайды, кейін өткелдің көрінуін арттырады және жолдағы жағдайды бақылауға мүмкіндік береді. Бұл технологияны жол қозғалысына қатысушылардың назарын аударумен қатар, қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау құралы ретінде де пайдалануға мүмкіндік береді.
Өскеменде мұндай технологияны қолдану тәжірибесі бірнеше жыл бұрын басталған. 2023 жылы қалада алғашқы эксперименттік проекциялық жаяу жүргіншілер өткелі таныстырылған болатын. Ол кезде жаңа шешімнің негізгі мақсаты жаяу жүргіншіні жүргізушілерге барынша анық көрсету және жол-көлік оқиғаларының алдын алуға қосымша жағдай жасау болған.
Кейіннен технологияны бірнеше қалалық учаскеде қолдану мүмкіндігі қарастырылды. 2025 жылдың соңында Шығыс Қазақстан облысының Полиция департаменті жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін арттыру мақсатында жарық проекциясы технологиясын енгізу туралы хабарлаған. Құрылғы жаяу жүргінші жақындаған кезде автоматты түрде іске қосылып, жол бетіне жарық таңбасын түсіреді.
2026 жылы жүйе неғұрлым кешенді форматта қолданыла бастады. Оның құрамына проекциялық жол таңбасы, жаяу жүргіншіні анықтау жүйесі, бейнебақылау және жолдағы жағдайды талдайтын бейнеаналитика құралдары кіреді. Мұндай мүмкіндіктер жаяу жүргіншіге жол бермеу фактілерін анықтауға бағытталған.
Проекциялық өткелдердің орналасқан жерлері де маңызды. Олар жаяу жүргіншілер қозғалысы көп болатын нысандардың маңында – облыстық аурухана, гематологиялық орталық, Арбат және қалалық аллея сияқты қоғамдық орындарға жақын орналасқан. Бұл технологияны адам көп жүретін учаскелерде қолдануға мүмкіндік береді.
Жаңа жүйе жол қозғалысы ережелерін алмастырмайды. Жарық проекциясы – өткелді қосымша белгілеуге және жүргізушінің назарын аударуға арналған құрал. Сондықтан жүргізуші жаяу жүргіншілер өткеліне жақындаған кезде жылдамдығын төмендетіп, жолдан өтіп бара жатқан адамға жол беруге тиіс.
Өз кезегінде жаяу жүргіншілер де жолға шығар алдында айналадағы жағдайды бағалап, көлік құралдарының тоқтағанына көз жеткізуі қажет.
Мұндай технологиялардың маңызы әсіресе күзгі-қысқы кезеңде арта түседі. Күннің ерте батуы, қар мен жаңбыр, жолдың тайғақтығы және көрінудің нашарлауы жүргізуші мен жаяу жүргінші үшін қосымша қауіп тудыруы мүмкін. Осындай жағдайда жарықпен белгіленген өткел жаяу жүргіншілер аймағын қосымша айқындауға көмектеседі.
Сонымен бірге жол қауіпсіздігі тек техникалық құралдарға байланысты емес. Жарық проекциясы жүргізушінің назарын аударғанымен, көлік жүргізушісі мен жаяу жүргіншінің жауапкершілігін алмастырмайды. Сондықтан жолдағы қауіпсіздіктің негізгі шарты – жол қозғалысы ережелерін сақтау және барлық қатысушылардың мұқият болуы.
Қазіргі уақытта Өскемендегі төрт проекциялық жаяу жүргіншілер өткелі қалалық жол инфрақұрылымының заманауи элементтерінің бірі ретінде жұмыс істеп тұр. Жүйе жаяу жүргіншінің жақындағанын анықтап, өткелді жарық арқылы айқындайды және жолдағы жағдайды бақылауға мүмкіндік береді. Мұндай шешімдер қаланың жаяу жүргіншілер үшін қауіпсіз ортасын қалыптастыруға бағытталған жұмыстардың бір бөлігі болып табылады.
