Медицинаға маман қажет: Шығыс Қазақстанда қай дәрігерлер тапшы және кадр мәселесі қалай шешіліп жатыр

Облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, бүгінде өңірдегі медициналық ұйымдарға 101 дәрігер мен 97 орта буын медицина қызметкері қажет. Мамандардың айтуынша, бұл көрсеткіш өткен жылдармен салыстырғанда айтарлықтай төмендеген.

Бос штат көп болғанымен, нақты тапшылық төмен

Медициналық ұйымдардың штаттық кестесіне сәйкес, қазіргі уақытта облыс бойынша 203-тен астам дәрігерлік штат бірлігі бос тұр. Алайда бұл нақты кадр тапшылығын толық көрсетпейді.

Өйткені көптеген дәрігер бірнеше қызметті қатар атқарып, қосымша жүктемемен жұмыс істейді. Соның нәтижесінде бос штаттардың бір бөлігі ішкі және сыртқы қоса атқарушылық арқылы жабылып келеді.

Сондықтан бүгінгі таңда облыстың нақты қажеттілігі – 101 дәрігер мен 97 орта буын медицина қызметкері.

Облыс бойынша қоса атқарушылық коэффициенті орта есеппен 1,32-ні құрайды. Аудандық ауруханаларда дәрігерлер орта есеппен 1,13 штатпен, ал қалалық медициналық ұйымдарда 1,2 штатпен еңбек етеді.

Дәрігерлер қай өңірлерде көбірек қажет?

Кадр тапшылығы облыс аумағында біркелкі емес.

Ең үлкен қажеттілік облыс орталығы – Өскемен қаласында байқалады. Мұнда медициналық ұйымдарға 50 дәрігер қажет. Бұл облыстағы жалпы тапшылықтың шамамен жартысын құрайды.

Екінші орында Алтай ауданы тұр. Мұнда барлығы 14 дәрігер жетіспейді. Оның ішінде тоғыз маман Алтай ауданаралық ауруханасына, тағы бес дәрігер Серебрянск қалалық ауруханасына қажет.

Риддер қаласында 13 дәрігерге сұраныс бар. Шемонаиха ауданында сегіз маман жетіспейді.

Ал өзге аудандардағы жағдай біршама тұрақты. Катонқарағай, Күршім және Марқакөл аудандарының әрқайсысына үш дәрігерден қажет болса, Тарбағатай, Зайсан және Үлкен Нарын аудандарына екі маманнан керек. Ұлан ауданында бір дәрігердің орны бос тұр.

Сонымен қатар кейбір өңірлер дәрігер тапшылығын толықтай жойған.

Қазіргі таңда Самар және Глубокое аудандарында дәрігерлермен қамтамасыз ету жүз пайызға жеткен. Сондай-ақ Өскемен қаласындағы №1 алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету орталығы, Облыстық қан орталығы, Жедел медициналық жәрдем станциясы, Мамандандырылған балалар үйі, Күршім және Зайсан аудандық ауруханалары қажетті мамандармен толық қамтылған.

Ең сұранысқа ие мамандықтар

Ауылдық жерлерде ең алдымен алғашқы медициналық көмек көрсететін жалпы практика дәрігерлеріне сұраныс жоғары.

Сонымен қатар аудандық ауруханаларға оториноларингологтар, офтальмологтар, хирургтер, кардиологтар және эндокринологтар қажет.

Қалалық медициналық ұйымдарда сұраныс бұдан да кең.

Қазіргі уақытта ең көп қажет мамандықтардың қатарында:

• жалпы практика дәрігерлері – 12 бос орын;
• психиатр-наркологтар – 7 бос орын;
• анестезиолог-реаниматологтар – 5 бос орын;
• акушер-гинекологтар – 5 бос орын;
• кардиологтар – 5 бос орын;
• терапевтер – 5 бос орын.

Сонымен қатар неврологтар, офтальмологтар, оториноларингологтар, хирургтер, клиникалық фармакологтар және басқа да тар бейінді мамандарға қажеттілік сақталып отыр.

Кадр тапшылығы жыл сайын азайып келеді

Соңғы үш жылдың статистикасы оң өзгерістерді көрсетеді.

Егер 2024 жылы облыста 152 дәрігер жетіспесе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 132 адамға дейін төмендеген.

Ал 2026 жылдың ортасында дәрігер тапшылығы 101 маманды құрады.

Осылайша екі жыл ішінде өңірдегі кадр тапшылығы үштен біріне жуық қысқарды.

Дегенмен қала мен ауылдағы жағдай әртүрлі.

Қалаларда жұмыс істейтін дәрігерлер саны өсіп келеді. 2024 жылы олардың саны 2454 болса, 2025 жылы 2473-ке жеткен.

Ал ауылдық жерлерде керісінше төмендеу байқалады. Мұнда дәрігерлер саны 491-ден 452 адамға дейін азайған.

Басқарма мәліметінше, бұған негізінен қызметкерлердің зейнеткерлік жасқа жетуі және басқа өңірлерге қоныс аударуы себеп.

Сонымен бірге жас мамандардың ауылдық жерлерде жұмыс істеуден жаппай бас тартуы байқалмайды.

2025 жылы медициналық жоғары оқу орындары мен резидентураны тәмамдап, Шығыс Қазақстанның ауылдық жерлеріне келген 70 жас дәрігердің барлығы бүгінгі күні еңбек қызметін жалғастырып жатыр.

Дәрігерлерге қандай қолдау көрсетіледі?

Ауылдық жерлерге баратын мамандарды ынталандырудың басты тетігі – мемлекеттік әлеуметтік қолдау.

Қазіргі уақытта дәрігерлерге:

• ауылдық елді мекендерде тұрғын үй сатып алуға 2000 айлық есептік көрсеткішке дейін жеңілдетілген несие;
• аудан орталықтарында 2500 АЕК-ке дейін тұрғын үй несиесі;
• 100 АЕК көлемінде көтерме жәрдемақы;
• ауылдық жерде кемінде бес жыл еңбек ету туралы келісімшарт жасасқан аса тапшы мамандық иелеріне 100 ең төменгі жалақы мөлшерінде (шамамен 8,5 миллион теңге) біржолғы төлем қарастырылған.

Сонымен қатар денсаулық сақтау саласының мамандары маңызды мәселені атап өтеді.

Қолданыстағы заңнама бойынша бұл әлеуметтік қолдау шаралары тек ауылдық елді мекендерге ғана қатысты. Ал Өскемен, Риддер, Алтай және Серебрянск қалаларына жұмысқа келген дәрігерлер мұндай тұрғын үй несиелері мен өңірлік көтерме төлемдерді ала алмайды. Бұл қалалық медициналық ұйымдарға тар бейінді мамандарды тартуды қиындатып отыр.

Орта буын медицина қызметкерлеріне де сұраныс жоғары

Өңірде орта буын медицина қызметкерлерінің тапшылығы да біртіндеп азайып келеді.

Егер өткен жылы 113 маман қажет болса, биыл бұл көрсеткіш 97 адамға дейін төмендеген.

Ең үлкен қажеттілік облыстық деңгейдегі ірі медициналық ұйымдарда сақталуда.

Атап айтқанда, Ана мен бала орталығына 33 медицина қызметкері қажет.

Өскемен қаласының №4 қалалық ауруханасына – 10 маман, Шығыс Қазақстан облыстық мамандандырылған медициналық орталығы мен облыстық ауруханаға бес қызметкерден керек.

Аудандар арасында ең үлкен сұраныс Глубокое және Шемонаиха аудандық ауруханаларында байқалады. Әрқайсысына сегіз маманнан қажет. Сонымен бірге Риддер қаласы мен Катонқарағай ауданында алты орта буын медицина қызметкері жетіспейді.

Жас мамандарды тарту жұмыстары жалғасуда

Бос жұмыс орындарын толықтыру мақсатында медициналық ұйымдар Enbek.kz электрондық еңбек биржасы арқылы тұрақты түрде мамандар іздейді.

Сонымен қатар Семей медицина университетімен және Өскемен жоғары медициналық колледжімен тығыз байланыс орнатылған. Болашақ түлектермен кездесулер өткізіліп, бос жұмыс орындары жәрмеңкелері ұйымдастырылады, еңбек ету шарттары мен мемлекеттік қолдау шаралары түсіндіріледі.

Облыстық денсаулық сақтау басқармасы мамандарының айтуынша, кадрлық әлеуетті нығайту жұмыстары жүйелі түрде жалғасады. Дәрігерлер мен орта буын медицина қызметкерлерінің тапшылығының жыл сайын азаюы қабылданып жатқан шаралардың нәтижелі екенін көрсетеді. Алдағы уақытта да жаңа мамандарды даярлау, олардың еңбек етуіне қолайлы жағдай жасау және әлеуметтік қолдау тетіктерін жетілдіру арқылы Шығыс Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесінің кадрлық әлеуетін одан әрі күшейту көзделіп отыр.