Жетекші техникалық университеттер «KazUzGeoNomads» арқылы тәжірибе алмасуда
«KazUzGeoNomads» халықаралық білім беру жобасы Қазақстан мен Өзбекстанның жетекші техникалық жоғары оқу орындарын біріктіріп, геология, тау-кен ісі, мұнай-газ саласы және Жер туралы ғылымдар бағытында жаңа буын мамандарын даярлауға бағытталған.
Жобаның дәл қазақстандық-өзбекстандық ынтымақтастық форматында жүзеге асырылуының өзіндік символдық мәні бар. Екі елді ғасырлар бойғы мәдени және тату көршілік байланыстар ғана емес, Орталық Азияның ортақ геологиялық мұрасы да біріктіреді. Минералдық-шикізат ресурстары, тау-кен өнеркәсібі және Жер туралы ғылымдардың дамуы ондаған жылдар бойы екі мемлекеттің экономикасында маңызды рөл атқарып келеді.
Бүгінде Қазақстан мен Өзбекстанның алдында ұқсас міндеттер тұр: жоғары білікті инженерлік кадрларды даярлау, жер қойнауын пайдалану саласына заманауи технологияларды енгізу және табиғи ресурстарды тұрақты пайдалануды қамтамасыз ету. Сондықтан бірлескен білім беру жобалары өңірдің ортақ ғылыми-білім беру кеңістігін қалыптастырудың тиімді алаңына айналуда.
Жоба ресми түрде 2026 жылғы 25 мамырда Науаи қаласында бастау алды. Бұдан әрі білім беру маршруты Ташкент қаласында жалғасады. Мұнда 1–2 маусым күндері серіктес университеттердің басшылары қатысатын бірлескен жазғы мектептің ресми ашылу салтанаты және Ректорлар форумы өтеді. Кейін 15–19 маусым аралығында қатысушылар Атырау қаласына барады, ал жобаның қорытынды кезеңі 22–28 маусым күндері Өскемен қаласындағы Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің базасында ұйымдастырылады.
1–2 маусым күндері Ташкент қаласында бағдарлама Геология ғылымдары университетінің базасында жалғасады. Бірінші күні серіктес университеттердің ректорларының қатысуымен бірлескен жазғы мектептің ресми ашылуы өтеді, сондай-ақ қатысушылар Геология музейі мен қаланың мәдени нысандарын аралайды. Екінші күні «Ақсақ-ата» оқу-далалық базасында Ректорлар форумы, ғылыми семинар және алдағы ынтымақтастық перспективаларын талқылау ұйымдастырылады.
Ташкентте іс-шаралардың өткізілуі Өзбекстанның Орталық Азиядағы геология және тау-кен саласы мамандарын даярлайтын жетекші орталықтардың бірі ретіндегі ерекше рөлін тағы бір мәрте айқындайды. Бүгінде мұнда нақты экономика секторының қажеттіліктеріне бағытталған заманауи ғылыми мектептер, зерттеу орталықтары және білім беру бағдарламалары қарқынды дамып келеді.
Табысты академиялық өзара іс-қимылдың жарқын мысалдарының бірі - Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ мен Ислам Каримов атындағы Ташкент мемлекеттік техникалық университеті арасындағы ынтымақтастық. 2019 жылы ТМТУ-де көрнекті ғалым, қазақстандық геология мектебінің негізін қалаушы, академик Қаныш Сәтбаевтың есімі берілген аудиторияның салтанатты ашылуы өтті. Бұл оқиға ортақ ғылыми мұраға деген құрметтің, екі ел университеттері арасындағы академиялық байланыстардың беріктігінің және инженерлік әрі геологиялық білім беруді бірлесе дамытуға деген ұмтылыстың маңызды символына айналды.
Бүгінде «KazUzGeoNomads» жобасы осы игі ынтымақтастық дәстүрлерін жалғастырып, ғылыми диалогты дамытуға, академиялық ұтқырлықты кеңейтуге және Қазақстан мен Өзбекстан экономикасының стратегиялық маңызды салалары үшін жоғары білікті мамандар даярлауға жаңа мүмкіндіктер ашуда.
Жоба University of Geological Sciences, Navoi State University of Mining and Technologies, D. Serikbayev East Kazakhstan Technical University және Utebayev University университеттерініңқатысуыменжүзегеасырылуда. Оныңнегізгімақсаты – академиялықұтқырлықтыдамыту, ғылымижәнепрактикалықтәжірибеалмасу, ОрталықАзияуниверситеттеріарасындағысеріктестіктінығайтужәнебірыңғайбілімберукеңістігінқалыптастыру.
Бағдарламааясындастуденттер, жасзерттеушілерменоқытушыларгеология, тау-кенісі, мұнай-газсаласы, цифрлықтехнологиялар, орнықтыдамужәнетабиғиресурстардыұтымдыпайдаланубағыттарындағызаманауитәсілдерментанысады.
Жобаныңерекшеқұндылығыоныңтәжірибегебағытталғанформатындажатыр. Қатысушыларсеріктесуниверситеттердіңбілімберужәнеғылымиәлеуетіментанысыпқанақоймай, нақтыөндірістікнысандардыаралап, әртүрлігеологиялықөңірлердіңерекшеліктерінзерттеп, саламамандарыменкәсібитәжірибеалмасуғамүмкіндікалады. Мұндайформатболашақинженерлерменгеологтарғаөзмамандығынажаңақырынанқарауғажәнехалықаралықкәсібиқауымдастықтыңбірбөлігіекенінсезінугемүмкіндікбереді.
Д. СерікбаеватындағыШҚТУхалықаралықбастаманыңжетекшіқатысушыларыныңбіріғанаемес, соныменқатарбілімберумаршрутыныңқорытындыалаңыболыптабылады. Бұлуниверситеттіңхалықаралықакадемиялықынтымақтастықты, инженерлікбілімберудіжәнетәжірибегебағдарланғанкадрдаярлаудыбелсендідамытыпотырғанҚазақстанныңжетекшітехникалықжоғарыоқуорындарыныңбіріретіндегіжоғарымәртебесінкөрсетеді.
ЖобамаршрутыныңдәлД. СерікбаеватындағыШҚТУ-деаяқталуыдакездейсоқемес. УниверситеттіңинженерлікбілімберуменЖертуралығылымдарсаласындағыхалықаралықынтымақтастықбойыншамолтәжірибесібар, алШығысҚазақстанөңіріеліміздіңмаңыздыгеологиялықжәнетау-кенметаллургиялықорталықтарыныңбірісаналады.
Өңірбайгеологиялықтарихымен, қуаттытау-кенметаллургиялықәлеуетіменжәнедамығанөнеркәсіптікбазасыменерекшеленеді. Дәлосыжердеқатысушыларбілімберу, ғылымжәнеөндірістіңсұранысқаиеинженерліккадрлардыдаярлаудыңбірыңғайжүйесінеқалайбірігетінінкөреалады. ЖобаныңжасқатысушыларыүшінШығысҚазақстангеологиялықзерттеуденбастапкенорындарынөнеркәсіптікигеругежәнежоғарықосылғанқұныбарөнімөндіругедейінгітолықүдерістікөрсететінөзіндік «тірізертханаға» айналады.
Д. СерікбаеватындағыШҚТУ-дегіқорытындыкезеңжобаныңеңмазмұндыбөліктерініңбіріболмақ. Қатысушыларуниверситеттіңғылымижәнебілімберуинфрақұрылымымен, Жертуралығылымдармектебініңқызметімен, заманауизертханалармен, геология, критикалықжәнесирекметалдарсаласындағызерттеулермен, сондай-ақэкономиканыңнақтысекторынабағытталғантәжірибелікбілімберубағдарламаларыментанысады.
Д. СерікбаеватындағыШҚТУректорыСаулеЖадыгерқызыРахметуллинажобаныңхалықаралықынтымақтастықпенинженерлікбілімберудідамытудағымаңызынатапөтті:
«Біздіңуниверситетүшін “KazUzGeoNomads” халықаралықжобасыныңжетекшіқатысушыларыныңбіріболужәнеоныңқорытындыкезеңінШығысҚазақстандақабылдауүлкенмәртебе. Бұлжобабілімді, ғылымды, тәжірибеніжәнехалықаралықсеріктестіктібіріктіреді. ОлҚазақстанменӨзбекстанстуденттерінежаңамүмкіндіктерашып, білімалмасуға, практикалықтәжірибежинақтауғажәнегеологияменөнеркәсіпстратегиялықмаңызғаиеөңірлердіңәлеуетінкөругемүмкіндікбереді. ОсындайбастамаларинженерлікғылымменОрталықАзияэкономикасындамытуғақабілеттіжаңабуынмамандарынқалыптастырадыдепсенемін».
ЖобадағыШҚТУкомандасыныңқатысуынауниверситеттіңнегізгіиндустриялықсеріктесі – «Қазцинк» ЖШСқолдаукөрсетті. Бұлжоғарыбілімніңөндіріссаласыментығызбайланысыныңмаңыздылығынжәнемамандардаярлаудыңөнеркәсіптіңнақтықажеттіліктерінебағытталғанынкөрсетеді.
Университеттермениндустриялықсеріктестерарасындағыосындайөзараіс-қимылбілімберу, ғылымжәнеөндірісбіртұтасэкожүйеретіндежұмысістейтінзаманауикадрдаярлаумоделінқалыптастыруғамүмкіндікбереді. Бүгіндедәлосындайтәсілхалықаралықдеңгейдегіинженерлікбілімніңбәсекегеқабілеттілігінайқындайтыннегізгіфакторлардыңбірінеайналуда.
«KazUzGeoNomads» жобасыжоғарыбілім, ғылымжәнеэкономиканыңстратегиялықмаңыздысалаларыүшінкадрлардаярлаубағытындағықазақстандық-өзбекстандықынтымақтастықтыдамытудыңмаңыздықадамынаайналыпотыр. ЖобаОрталықАзиядағыинженерлікбілімніңболашағыашықдиалогқа, академиялықсеріктестіккежәнеелдеріміздіңзияткерлікәлеуетінбіріктіругенегізделетінінайқынкөрсетеді.
